ปลากัด (Betta splendens) เป็นสัตว์น้ำประจำชาติไทย เลี้ยงง่าย ใช้พื้นที่น้อย และมีสีกับทรงหางให้เลือกมาก แต่ “เลี้ยงง่าย” ไม่ได้แปลว่าเลี้ยงในขวดเล็กแล้วไม่ต้องดูแล ถ้าจัดสภาพแวดล้อมถูก ปลากัดจะสีสด ครีบกาง และอยู่ได้ 2–4 ปี
ขนาดตู้และอุปกรณ์
- ขนาด: อย่างน้อย 5 ลิตรต่อตัว ถ้าได้ 10 ลิตรขึ้นไปจะดูแลง่ายกว่า เพราะคุณภาพน้ำเปลี่ยนช้ากว่า
- ฝาปิด: ปลากัดกระโดดได้ ควรมีฝาหรือเว้นระดับน้ำให้ต่ำกว่าขอบ
- กรองน้ำ: ใช้กรองฟองน้ำแบบน้ำไหลเบา เพราะปลากัดหางยาวว่ายต้านกระแสแรงไม่ไหว
- ที่หลบ: ใบไม้แห้ง (ใบหูกวาง) ต้นไม้น้ำ หรือขอนไม้ ช่วยลดความเครียด

น้ำและอุณหภูมิ
ปลากัดชอบน้ำอุ่นประมาณ 26–30°C ซึ่งอุณหภูมิห้องในไทยส่วนใหญ่อยู่ในช่วงนี้อยู่แล้ว แต่ช่วงหน้าหนาวทางภาคเหนือหรือห้องแอร์อาจต้องใช้ฮีตเตอร์ ค่า pH ที่เหมาะอยู่ราว 6.5–7.5
ใช้น้ำประปาที่พักไว้ 1–2 วัน หรือใช้น้ำยาปรับสภาพน้ำ เพื่อกำจัดคลอรีนก่อนใส่ตู้ทุกครั้ง
การเปลี่ยนน้ำ
- ตู้มีกรอง: เปลี่ยน 20–30% สัปดาห์ละครั้ง
- โหลไม่มีกรอง: เปลี่ยน 50% ทุก 2–3 วัน และดูดเศษอาหารที่ก้นออก
อย่าเปลี่ยนน้ำ 100% บ่อยๆ เพราะอุณหภูมิและค่าน้ำเปลี่ยนกะทันหันทำให้ปลาช็อกได้
อาหารและปริมาณ
ให้อาหารวันละ 1–2 ครั้ง ครั้งละเท่าที่ปลากินหมดใน 1–2 นาที (ปกติ 2–4 เม็ด) อาหารเม็ดสำหรับปลากัดใช้เป็นหลักได้ เสริมด้วยไรแดง ลูกน้ำ หรืออาร์ทีเมีย สัปดาห์ละ 2–3 ครั้ง ช่วยให้สีสดขึ้น ควรงดอาหารสัปดาห์ละ 1 วันเพื่อให้ระบบย่อยได้พัก
ปัญหาที่พบบ่อยที่สุดคือ ให้อาหารมากเกินไป ทำให้น้ำเสียเร็วและปลาท้องอืด
เลี้ยงรวมได้ไหม
ปลากัดตัวผู้ต้องแยกเลี้ยงเสมอ เพราะจะกัดกันจนบาดเจ็บ ตัวเมียเลี้ยงรวมเป็นฝูงได้ในตู้ใหญ่ที่มีที่หลบเยอะ แต่ยังมีโอกาสทะเลาะกันอยู่ ปลาร่วมตู้ควรเป็นปลาที่ไม่ตอดครีบ เช่น ปลาแรสบอร่า หรือหอยและกุ้งบางชนิด
อาการป่วยที่ควรรู้
| อาการ | สาเหตุที่พบบ่อย | สิ่งที่ควรทำ |
|---|---|---|
| ครีบเปื่อย ขอบครีบดำ | น้ำสกปรก ติดเชื้อแบคทีเรีย | เปลี่ยนน้ำถี่ขึ้น ใส่ใบหูกวาง ปรึกษาร้านยาปลา |
| จุดขาวคล้ายเม็ดเกลือ | โรคจุดขาว (Ich) | เพิ่มอุณหภูมิเล็กน้อย ใช้ยารักษาจุดขาวตามฉลาก |
| ท้องบวม เกล็ดตั้ง | ท้องมาน มักติดเชื้อภายใน | แยกปลา ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญโดยเร็ว |
| ซึม นอนก้นตู้ | น้ำเย็นเกินไป หรือน้ำเสีย | เช็กอุณหภูมิและเปลี่ยนน้ำบางส่วน |
ซื้อปลากัดให้ได้ตัวดี
เลือกตัวที่ว่ายคล่อง ครีบไม่ขาด ตอบสนองเมื่อเอานิ้วเข้าใกล้ และกินอาหารดี ถ้าซื้อออนไลน์ ขอคลิปปัจจุบันก่อนโอน และดูวิธีแพ็กส่งของผู้ขาย ปลากัดที่ส่งจากฟาร์มที่ชำนาญมักแพ็กแยกถุงพร้อมระบุชื่อสายพันธุ์ชัดเจน


